Chúng tưởng cái mũ “xóa sạch dữ liệu công ty” có thể dễ dàng đội lên đầu một lập trình viên cấp cao như tôi sao?
Tưởng cứ lấy trắng thay đen là tôi không thể phản bác nổi à?
Đúng lúc đó, điện thoại riêng của tôi đổ chuông.
Là một số điện thoại bàn lạ, hiển thị vùng gọi đến từ Bắc Kinh.
Tôi hơi ngập ngừng nhưng vẫn bắt máy.
Đầu dây bên kia vang lên một giọng nói quen thuộc, ôn hòa:
“Tô Tình à? Là thầy Chu đây.”
Là giáo sư Chu Chính Quốc – người thầy hướng dẫn đại học của tôi, cũng là cây đại thụ trong giới khoa học máy tính trong nước.
Mắt tôi cay xè.
“Thầy…” – giọng tôi nghẹn lại.
“Thầy có nghe loáng thoáng vài chuyện,” – giọng thầy vẫn trầm ổn, kiên định – “Con không sao chứ? Đừng sợ, thầy tin vào năng lực chuyên môn của con, càng tin vào đạo đức nghề nghiệp của con. Con là học trò mà thầy tự hào nhất, tuyệt đối không thể làm ra chuyện tự hủy tương lai như thế.”
Thì ra, để giết triệt tôi, Vương Hạo đã bắt đầu tung tin đồn trong toàn ngành, định dùng sức ảnh hưởng và quan hệ để phong sát tôi vĩnh viễn.
Hắn không ngờ – lời nói dối lan nhanh đến mức, chưa tới vài tiếng đã truyền đến tai giáo sư của tôi.
Sự tin tưởng của thầy như một dòng suối ấm áp, tức khắc dập tắt cơn giận đang bùng cháy trong lòng, khiến tôi tỉnh táo trở lại.
Phải rồi… tôi tức giận để làm gì?
Đối đầu với đám rác rưởi không biết liêm sỉ – có nghĩa lý gì?
Tôi hít sâu một hơi, đáp:
“Thầy à, cảm ơn thầy. Con không sao.”
“Đến lúc phải dạy cho một số người một bài học nhập môn về ‘công nghệ’ và ‘bằng chứng’ rồi.”
Cúp máy, mọi cảm xúc trên mặt tôi đều tan biến.
Tôi bước tới bàn, ngồi xuống.
Mở ra một trang web mà rất lâu rồi tôi chưa truy cập – nhưng lại là nơi được cả thế giới lập trình viên coi là vinh quang tối thượng: GitHub.
Trên trang cá nhân của tôi, vẫn đang treo vài dự án mã nguồn mở từng tham gia.
Người theo dõi: 17.8 nghìn.
Vương Hạo, Linda.
Màn diễn của các người kết thúc rồi.
Giờ đến lượt tôi bước lên sân khấu.
06
Tôi không ngủ.
Suốt cả đêm, tôi tự nhốt mình trong phòng, chỉ bật một ngọn đèn bàn.
Tiếng gõ bàn phím là âm thanh duy nhất trong căn phòng này.
Tôi không vào cái diễn đàn ngập mùi thuốc súng đó để cãi nhau với đám người kia – quá thấp kém.
Tôi muốn phản kích theo cách đàng hoàng và chí mạng nhất mà một kỹ sư công nghệ có thể làm.
Tôi đang viết một bài dài.
Một bản báo cáo phân tích kỹ thuật.
Tiêu đề, tôi đã nghĩ xong từ trước:
《Báo cáo kỹ thuật và phân tích sự cố sập hệ thống bất thường của dự án “Kế hoạch Tinh Tú”》
“Kế hoạch Tinh Tú” – là cái tên đẹp đẽ mà Vương Hạo đặt cho dự án.
Giờ thì, tôi sẽ tự tay khiến vì tinh tú này rơi thẳng xuống đầu hắn.
Mở đầu bài viết, tôi không để lộ chút cảm xúc cá nhân nào – chỉ dùng ngôn từ khách quan và chính xác nhất, để rà soát toàn bộ kiến trúc kỹ thuật của dự án.
Sau đó, tôi phân tích chi tiết lỗi BUG chí mạng mà tôi phát hiện từ một tuần trước – ẩn rất sâu trong framework dữ liệu.
Tôi lần lượt trình bày nguyên nhân, điều kiện kích hoạt và hậu quả nghiêm trọng của nó, kèm theo ví dụ mã nguồn và sơ đồ logic chi tiết từng bước một.
Phần này, với người không rành kỹ thuật có thể như đọc sách trời.
Nhưng với những lập trình viên có kinh nghiệm – đặc biệt là các cố vấn kỹ thuật của nhà đầu tư – thì rõ ràng như một bài chứng minh toán học.
Họ sẽ lập tức nhận ra: đây không hề là “cửa hậu cài đặt có chủ đích”, mà là một lỗ hổng logic cực hiếm, tồn tại ngay từ giai đoạn thiết kế kiến trúc.
Tiếp đó, tôi đính kèm bản kế hoạch sửa lỗi mà tôi chưa hoàn thành – nhưng có đầy đủ thời gian tạo và chỉnh sửa trong thuộc tính file.
Ảnh chụp thuộc tính file ghi rõ ràng:
Tạo lúc: 20/10, thứ Sáu tuần trước, 23:17
Chỉnh sửa lần cuối: 23/10, thứ Hai tuần này, 08:52
Dấu thời gian này – chính là bằng chứng không thể chối cãi!
Nó chứng minh: tôi đã phát hiện lỗi trước khi bị vu khống và sa thải, và tôi đã bắt đầu sửa nó!
Làm xong đến đây, tôi vẫn thấy chưa đủ.
Cú đánh chí mạng – phải là phần tiếp theo.
Tôi chụp lại toàn bộ đoạn chat giữa tôi và Linda khi cô ta đến cầu cứu.
Từ lúc cô ta hoảng hốt nhờ tôi giúp, đến khi tôi gửi đoạn code sửa lỗi hoàn chỉnh.
Từng dòng tin nhắn, từng mốc thời gian – rõ ràng như ban ngày.
Sau đó, tôi đính kèm ảnh chụp Commit Log (lịch sử đẩy mã) trong hệ thống quản lý mã nguồn của công ty.
Log hiển thị rõ: mười phút sau khi tôi gửi mã sửa lỗi, tài khoản của Linda đã thực hiện một lần commit.
Và trong phần mã commit đó – cô ta tự ý thêm vào một dòng logic sai, phá hỏng đoạn code đúng mà tôi đã đưa.
Chính dòng sai đó khiến module phân tích người dùng do cô ta phụ trách bị rối loạn dữ liệu.
Mà cái gọi là “rối loạn dữ liệu” ấy – chính là cái cớ mà Vương Hạo và Linda vin vào để đổ tội cho tôi, sa thải tôi, gọi đó là “sai sót nghiêm trọng”!
Tất cả bằng chứng – khớp thành một vòng kín hoàn hảo.
Tôi không hề nhắc tên Vương Hạo hay Linda trong bài – thế thì mất phong độ quá.
Tôi chỉ gọi họ bằng “một giám đốc dự án”, “một quản lý cấp cao”.
Nhưng từng chi tiết trong bài đều cụ thể đến mức – mọi nhân viên trong công ty, thậm chí bất kỳ ai biết sơ sơ nội tình, đều có thể nhìn phát là biết ai với ai.
Kết bài, tôi viết:
“Kỹ thuật là thứ thuần túy. Ý nghĩa của nó là để tạo ra, chứ không phải để phá hủy. Một môi trường nghề nghiệp lành mạnh, cần được cùng nhau gìn giữ bởi tất cả những người trong ngành.”
“Code không biết nói dối. Dấu thời gian không biết nói dối. Nhật ký hệ thống – lại càng không biết nói dối.”
“Một lập trình viên tận tụy, không nên là vật tế thần cho trò chơi chính trị nơi công sở.”
“Tôi nói đến đây thôi – công lý, tùy lòng người phán xét.”
Viết xong chữ cuối cùng, ánh sáng ban mai đã lờ mờ rọi ngoài cửa sổ.
Tôi đọc lại toàn bộ bài viết, chắc chắn không có sơ suất nào, rồi đăng nó lên trang GitHub cá nhân và những cộng đồng kỹ thuật lớn nhất trong nước.
Sau đó, tôi gửi link bài viết cho thầy Chu – giáo sư hướng dẫn của tôi – và mấy người bạn trong ngành có tiếng nói.
Làm xong tất cả, tôi tắt máy, kéo rèm cửa, ngã người xuống giường và ngủ một giấc thật sâu.
Tôi ngủ rất ngon.
Vì tôi biết – khi tỉnh dậy, thế cục bên ngoài đã khác rồi.
Tôi bị đánh thức bởi tiếng rung điện thoại không ngớt, lúc đó đã ba giờ chiều.
Ánh nắng len qua khe rèm, hắt xuống sàn nhà một vệt sáng mỏng.
Tôi cầm điện thoại lên, màn hình toàn là thông báo tin nhắn chưa đọc và cuộc gọi nhỡ.
Bài viết trên trang GitHub cá nhân của tôi đã có hơn ba nghìn bình luận.
Hộp tin nhắn trên các diễn đàn kỹ thuật mà tôi tham gia cũng đã “nổ tung”.
Tôi mở khung chat với Tiểu Nhã – tin nhắn của cô bé đã tràn kín màn hình:
“Sư phụ!!!! Chị ngầu quá thể loại luôn!!!!!! Em đọc bài viết đó rồi! Logic hoàn hảo! Chuỗi bằng chứng đỉnh của đỉnh!”
“Nội bộ công ty đang truyền bài viết điên cuồng! Ai ai cũng bàn tán!”
“Mấy người từng nói xấu chị giờ im như thóc rồi!”
“Cả phòng kỹ thuật đều thì thầm với nhau rằng hồi đó ai cũng thấy đoạn mã Linda đẩy lên có vấn đề, nhưng không ai dám nói!”
“Sư phụ, chị chính là thần tượng trong lòng em đó!”
Tôi mỉm cười, gõ một dòng ngắn gọn:
“Đừng kích động, mới chỉ là bắt đầu thôi.”
Cơn bão thật sự – giờ mới bắt đầu quét qua tòa nhà đó.
07
Bài viết của tôi giống như một quả bom nổ chậm, chôn sâu dưới mặt nước yên bình của ngành công nghệ – và bây giờ, nó đã bùng nổ thành cơn sóng thần.
Chưa đến nửa ngày, nhờ được chia sẻ và xác nhận bởi một số nhân vật có tiếng trong ngành, lượng đọc đã vượt mốc 100.000.
